INCT KOLABORA HO IBTL REALIZA ATIVIDADE SEMINÁRIU DISEMINASAUN SIENTÍFIKA NO ASINA AKORDU MEMORANDUM ENTENDIMENTU

Manufahi, 21 Abril 2026 – Institutu Nasional Siénsia no Teknolojia (INCT, sigla iha portugés) Timor-Leste, hamutuk ho Institutu Boa-Ventura Timor-Leste (IBTL), realiza semináriu diseminasaun sientífika nomós asina akordu Memorandum Entendimentu, iha salaun IBTL, Manufahi, Timor-Leste.

Objetivu husi diseminasaun refere maka, atu partilla informasaun kona-bá plataforma repozitóriu sientífiku nasional, revista siénsia no teknolojia, sensibilizasaun kona-bá étika peskiza, partilla rezultadu peskiza nomós assina Memorandum Entendimentu iha área peskiza, publikasaun, pertilla dadus sientífika, formasaun no seluk tan.

Prezidente Konsellu Ezekutivu INCT, Dr. José Cornélio Guterres, iha intervensaun hateten, repozitoriu sientífiku ne’e hanesan biblioteka sientífiku ida. INCT iha 2019 hahu esforsu kolabora ho peritus internasionál sira, husi Portugal, Holanda no Canada, hodi hare’e oinsa bele kria repositoriu sientífiku dijital ida iha Timor-Leste. Nune’e, rezultadu maka ho governasaun ida ne’e, iha tinan 2024 aprova orsamentu mai iha INCT, hodi kria repozitoriu ne’e, no INCT servisu hamutuk ho TIC-Timor hodi realiza no lansa ba publiku iha fulan dezembru tinan 2025. Ho nune’e, Timor-Leste iha ona repozitoriu sientífiku dijital, atu armazena materia sientífiku sira, ne’ebé timor-oan sira halo, inklui dosente sira, para bele asesu mos husi ema iha fatin ne’ebé de’it hodi bele hare’e no hatene ita. Aleinde ne’e, tenke iha mós étika peskiza tanba, dalabarak ladun fo importansia ba etika peskiza, ema mos bele komete iha krime sientífika, liu husi falsifikasaun dadus kona-bá rezultadu peskiza sira

Prezidente Konsellu Ezekutivu INCT, Dr. José Cornélio Guterres, akresenta liutan, INCT mos hahu promove ona ba peskizador nasionál no internasionál sira kona-bá, antes halo peskiza tenke iha lisensa ka étika aproval ida husi INCT tuir lei mak haruka, bainhira halo peskiza iha Timor-Leste  obrigatoriu tenke tau dadus iha Timor-Leste, iha repozitoriu sientífiku ne’e.

Enkuantu atividade refere, hetan abertura husi, Magnífiku Reitor IBTL, Dr. Antonino Pedro Marsal nomós Intervensaun husi, Prezidente Konsellu Ezekutivu INCT, Dr. José Cornélio Guterres. Aprezentador sira ba semináriu refere maka, Diretor Nasional Katalogasaun Siénsia no Repozitóriu Sientífiku Nasional, Sr. Benvindo D. J. Guterres, Diretora Nasional Siénsia no Teknolojia & Komisária Nasional ba Étika Investigasaun Sientífika, Dra. Jacinta dos Santos Guterres nomós Magnífiku Reitor IBTL, Dr. Antonino Pedro Marsal.

Partisipantes ba atividade refere mai husi estudantes, dosentes nomós peskizadores sira husi IBTL.